“ବଡ଼ବଡୁଆ ହୋ, ଅନ୍ଧାରରେ ଆସ, ଆଲୁଅରେ ଯାଅ… ବାଇଶି ପାହାଚେ ଗଡ଼ଗଡୁ ଥାଅ…” — କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟାର ପବିତ୍ର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ସହ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଆକାଶ ଆଲୋକିତ ହୋଇଉଠେ। ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଦୀପାବଳି କେବଳ ଆଲୋକ ଓ ବାଣ ଫୁଟାଇବାର ଉତ୍ସବ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ହେଉଛି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆବାହନ ଓ ବିସର୍ଜନର ମହାପର୍ବ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସିଂହଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖ ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ କାଉଁରିଆ କାଠି ଜଳାଇ ନିଜ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଫେରିଯିବା ପାଇଁ ଆଲୋକର ମାର୍ଗ ଦେଖାନ୍ତି। ତା’ ସହିତ ଦେବୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ମା’ କାଳୀଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଘର ଘର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଉଠେ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଦୀପାବଳି ୨୦୨୬ ର ସଠିକ୍ ତାରିଖ, ବଡ଼ବଡୁଆ ଡାକର ଗୂଢ଼ ରହସ୍ୟ, କାଉଁରିଆ କାଠି ଜଳାଇବା ବିଧି ଏବଂ ପାୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ।
୧. ଦୀପାବଳି ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟା ୨୦୨୬: ପଞ୍ଜିକା ତାରିଖ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ
ଓଡ଼ିଆ କୋହିନୂର ଓ ରାଧାରମଣ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟା ନିଶୀଥ ବ୍ୟାପିନୀ ହେଲେ ଦୀପାବଳି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-କାଳୀ ପୂଜା ପାଳନ କରାଯାଏ।
| ବିବରଣୀ | ସଠିକ୍ ତାରିଖ ଓ ବାର | ଶୁଭ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଦୀପାବଳି / ବଡ଼ବଡୁଆ ଡାକ | ୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ (ରବିବାର) | ସନ୍ଧ୍ୟା ୫:୧୫ ରୁ ରାତ୍ରି ୮:୩୦ (ପ୍ରଦୋଷ କାଳ) |
| କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥି ପ୍ରବେଶ | ୮ ନଭେମ୍ବର ଦିବା ୧୧:୨୫ | ପିତୃ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ତର୍ପଣ |
| ଦୀପାବଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ମୁହୂର୍ତ୍ତ | ୮ ନଭେମ୍ବର ସନ୍ଧ୍ୟା ୬:୧୦ ରୁ ରାତ୍ରି ୭:୫୫ | ସ୍ଥିର ବୃଷଭ ଲଗ୍ନରେ ଧନଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା |
| ଭଦ୍ରକ କାଳୀ ପୂଜା ଭସାଣୀ | ୧୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ | ୭ ଦିନ ଧରି ଚାଲୁଥିବା ଭଦ୍ରକ କାଳୀପଦାର ଭବ୍ୟ ମେଳା |
୨. ବଡ଼ବଡୁଆ ଡାକ ପରମ୍ପରାର ଗଭୀର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ
ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ପିତୃପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ପିତୃଲୋକରୁ ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ନିଜ ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ସମଗ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଧରି ପରିବାରର କଲ୍ୟାଣ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଦୀପାବଳି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।
ଅମାବାସ୍ୟାର ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ସେମାନେ ଯେପରି ବାଟ ନ ଭୁଲନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ କାଉଁରିଆ କାଠିର ମୁଠା ଜଳାଇ ଆକାଶ ଆଡ଼କୁ ଉଠାଇ କହନ୍ତି:
“ବଡ଼ବଡୁଆ ହୋ, ଅନ୍ଧାରରେ ଆସ, ଆଲୁଅରେ ଯାଅ…
ଗଙ୍ଗାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଖାଇ ବାଇଶି ପାହାଚେ ଗଡ଼ଗଡୁ ଥାଅ।”
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଚରମ ଭକ୍ତି, କୃତଜ୍ଞତା ଏବଂ ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନିଦର୍ଶନ।
୩. କାଉଁରିଆ କାଠି ଜଳାଇବା ବିଧି ଓ ସାମଗ୍ରୀ
- ସାମଗ୍ରୀ: ନଳିତା ଗଛର ଶୁଖିଲା କାଉଁରିଆ କାଠି ବିଡ଼ା, ଘିଅ ବା ତେଲରେ ଭିଜା ତୁଳା କନା, ମାଟି ଦୀପ, ଗଙ୍ଗାଜଳ ଓ କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର।
- ପଦ୍ଧତି: ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଘରର ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆରେ ଚାଉଳ ଚୂନାରେ ସୁନ୍ଦର ଚିତା ଆଙ୍କନ୍ତୁ। କାଉଁରିଆ କାଠିର ମୁଣ୍ଡରେ ତୁଳା ଗୁଡ଼ାଇ ସେଥିରେ ଘିଅ ଦୀପରୁ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
- ପରିବାରର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କାଠିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ତିନି ଥର ଘୁରାଇ ବଡ଼ବଡୁଆ ଡାକିବେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାହାକୁ ଭୂମିରେ ରଖି ପ୍ରଣାମ କରିବେ।
୪. ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ପାୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ କାଳୀ ପୂଜା
ଦୀପାବଳି ଦିନ ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବାଇଶି ପାହାଚ ଓ ସିଂହଦ୍ୱାରରେ ପିଣ୍ଡଦାନ (ପାୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ) କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାର ଭଦ୍ରକ ସହରରେ ଦୀପାବଳି ରାତ୍ରିରେ ମା’ ଭଦ୍ରକାଳୀ ଓ ଶ୍ୟାମାକାଳୀଙ୍କ ଭବ୍ୟ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ସହରର କାଳୀପଦା ପଡ଼ିଆରେ ବିଶାଳ ମେଳା ବସେ, ଯେଉଁଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ତନ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିକ୍ଷା କରନ୍ତି।
୫. ଦୀପାବଳି ଓ ବଡ଼ବଡୁଆ ଡାକ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (FAQs)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧: କାଉଁରିଆ କାଠି ହିଁ କାହିଁକି ଜଳାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କାଠ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଉତ୍ତର: କାଉଁରିଆ କାଠି (ଶଣ ସୂତ୍ରର ଗଛ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ହାଲୁକା, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ବିନା ଧୂଆଁରେ ସ୍ଥିର ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦିଏ। ଏହା ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ ନ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବାରୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୨: “ବାଇଶି ପାହାଚେ ଗଡ଼ଗଡୁ ଥାଅ” ର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କଣ?
ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ବାଇଶି ପାହାଚ ହେଉଛି ବୈକୁଣ୍ଠର ସୋପାନ। ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ସେହି ପାହାଚରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ ରେଣୁ ଲାଭ କରି ସଦ୍ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଏହା ହିଁ ଭକ୍ତର ଆନ୍ତରିକ ପ୍ରାର୍ଥନା।
ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ଦୀପାବଳିରେ ଘରେ କେତୋଟି ଦୀପ ଜାଳିବା ଉଚିତ?
ଉତ୍ତର: ସାଧାରଣତଃ ଅତି କମରେ ୧୪ଟି ବା ୨୧ଟି ମାଟି ଦୀପ ଜଳାଯାଏ। ଠାକୁର ଘର, ତୁଳସୀ ଚଉରା, ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର, ରୋଷେଇ ଘର ଏବଂ ଛାତ ଉପରେ ଦୀପ ରଖାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି, ଜ୍ଞାନ, ଖବର ଓ ପରୀକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ ଇମେଲରେ ପାଆନ୍ତୁ!
Hello Odia ର ନୂଆ ବ୍ଲଗ୍, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଟିପ୍ସ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଜ୍ଞାନ ସିରିଜ୍ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ ମାଗଣାରେ ପାଆନ୍ତୁ।

