ମାର୍ଗଶିର ଗୁରୁବାର । Margasira Gurubara in Odisha – Rituals, Significance & Spiritual Benefits

Introduction: The Beauty of Margasira Gurubara in Odia Homes

ମାର୍ଗଶୀର ମାସ ଆସିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ଗୋଟେ ଅଲଗା ଖୁସିର ହାୱା ଫୁଲିଯାଏ। ସକାଳରୁ ମା’ମାନେ ଘର ବଡ଼ସାଫା କରିବା, ଦେଉଳ ମଜାଇବା, ଚାଉଳ ପାଣିରେ ଝୁଟି (ଚିତା) ଟାଣିବା—ସବୁ ମିଶି ଘରକୁ ଗୋଟେ ଦେବୀସ୍ଥାନ ଭାବରେ ପରିଣତ କରିଦେଇଥାଏ।

ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର (ଜଣାଶୁଣା ମାଣବାସା ଗୁରୁବାର) ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ଘରର ମଙ୍ଗଳ, ଶୁଭ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଦିନ ଘରେ ଘରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏବଂ ପୁରା ଘରକୁ ଶୁଚି, ସ୍ବଚ୍ଛତା, ଶୁଧ୍ଧ ମନୋଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଅତ୍ୟଧିକ ସୁନ୍ଦର କଥା ହେଉଛି—ଏହି ପର୍ବଟି କୌଣସି ଦେଖାଦେଖି, ଆଡମ୍ବର କିମ୍ବା ବହୁ ଖର୍ଚ୍ଚର ପର୍ବ ନୁହେଁ।
ଏହା ହେଉଛି ଶୁଚି ମନ, ଶୁଚି ଘର, ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି।

ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଯାଉ—ଏହି ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର କିପରି ପାଳିତ ହୁଏ, ଏହାର ପୁରାତନ ମାନ୍ୟତା ଓ ଲାଭଗୁଡ଼ିକ କଣ!

What Is Margasira Gurubara?

ମାର୍ଗଶୀର ମାସର ସମସ୍ତ ଗୁରୁବାରକୁ ମାଣବାସା ଗୁରୁବାର କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଏହିଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ହୁଏ।

ପୁରାତନ ଦେବାଳୟଗ୍ରନ୍ଥ, ବିଶେଷତଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ, ଅନୁସାରେ—

• ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶୁଚି ଓ ଶାନ୍ତ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

• ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଅନ୍ୟାୟ, ଅସ୍ବଚ୍ଛତା ଥିବା ଘରକୁ ଦେବୀ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

• ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କରିବାର ଅଧିକାର ସମସ୍ତଙ୍କର, ବଡ଼-ଛୋଟ, ଧନୀ-ଗରିବ—କୌଣସି ଭେଦଭାବ ନଥାଏ।

ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର ବିଶେଷ ହେଉଥିବାର କାରଣ ହେଉଛି—ଏହା ନୈତିକତା, ପାତ୍ରତା, ଶୁଚିତ୍ୱ ଓ ସମାନତାର ପର୍ବ।

History & Cultural Significance

ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାରର ମୂଳ ଏବଂ ଆତ୍ମା ଥିବା ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଧରୋହର। ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ମହିଳାଙ୍କ ଜୀବନର ଶୁଚି, ସତ୍ୟ, କରୁଣା ଓ ନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ।

ପୁରାଣରେ ଗୋଟେ ଖୁବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ରହିଛି—

• ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗୋଟେ ଗରିବ କନ୍ୟା ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠା’ଙ୍କ ଘରେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

• ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର (ବାଳଭଦ୍ର) ଏହି କାରଣରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି।

• କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ, ନ୍ୟାୟ ଓ ସତ୍ୟର ପାଠ ଦେଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିଖା ଦେଇଯାନ୍ତି—

ଅର୍ଥାତ୍:
ସମାନ ଅଧିକାର, ସମାନ ସମ୍ମାନ, ସମାନ ଭକ୍ତି—ସବୁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା।

ଏହିକାରଣରୁ ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର—କେବଳ ପର୍ବ ନୁହେଁ,
ଏହା ନୈତିକସୂତ୍ର, ଘୃଣାବିରୋଧୀ ଶିକ୍ଷା, ଓଡ଼ିଆ ନାରୀଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ।

How Margasira Gurubara Is Celebrated (Step-by-Step Rituals)

ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଘରରେ ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର ପାଳନ ହୁଏ—

1. Early Morning Cleaning (Gharediha Saha Swachhata)

• ଘରକୁ ପାଣିରେ ଧୋଇ ସଫା କରିବା

• ଦେଉଳ ପ୍ରସ୍ତୁତି

• ବଡ଼ସାଫା ଓ ସଜାଣା

ଏହା ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଭଳି।

2. Chita (Jhuti) Drawing

ଓଡ଼ିଆ ମହିଳାଙ୍କ କଳାର ଅପରିମିତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି ଚିତା—

• ଚାଉଳ ପାଣି ଦ୍ୱାରା

• କଳାପତ୍ର, ଘଗଡ଼ିଆ, ପଦ୍ମ ଆକୃତି

• ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚିହ୍ନ (ପାଦପଦ୍ମ)

ଚିତାର ଅର୍ଥ—
“ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆମ ଘରକୁ ସ୍ବାଗତ।”

3. Manabasa Dipa Lighting

ଦୀପ ଜଳାଇବା ମାନେ—

• ଅନ୍ଧକାରର ନାଶ

• ଜ୍ଞାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ

• ଶୁଧ୍ଧତାର ପ୍ରକାଶ

ଶୁକ୍ଲ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରାଗତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ପୂଜା କରାଯାଏ।

4. Lakshmi Puja & Kalasha Sthapana

• କଳଶ ରଖିବା

• ଘିଅ ଦୀପ

• ଧୂପ, ଅଗରବତୀ

• ଚାଉଳ, ଗହମ, ଗାଈ ଗୋବର, ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପ

• ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ପାଠ

ଏହା ପର୍ବର ଆତ୍ମା।

5. Pitha Preparation (Manda, Kakara, Arisa, etc.)

ମହିଳାମାନେ ଏହିଦିନ—

• ମଣ୍ଡା ପିଠା

• କାକରା

• ଆରିସା

• ଧାନଲାଦୁ

• ଚକୁଳି

ପକାନ୍ତି।
ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ହେବାସହ ଘରକୁ ନୂଆ ଖୁସି ଆଣେ।

6. Family Offering & Bhojana

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପରିବାର ସମେତ—

• ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ

• ଘରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ତ୍ର

• ଶାନ୍ତି ପାଠ

ମନକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିଦେଇଥାଏ।

Benefits of Celebrating Margasira Gurubara

ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର ପାଳନ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ନୁହେଁ—
ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ମାନସିକ ଓ ସାମାଜିକ ଲାଭ ରହିଛି।

1. Brings Prosperity, Peace & Wealth

ଘରକୁ ଶୁଚି ରଖିବା, ଦେବୀପୂଜା, ଦୀପ ଜଳାଇବା—
ସବୁ ମିଶି ପରିବାରରେ—

• ସ୍ଥିରତା

• ସମୃଦ୍ଧି

• ନୂଆ ଅର୍ଥ ଅବସର

ଆଣେ।

2. Enhances Positivity & Mental Calmness

ପୂଜା ସମୟରେ—

• ମନ୍ତ୍ର

• ଦୀପ

• ଧୂପ

• ପବିତ୍ରତା

ମନର ନକାରାତ୍ମକତା କମାଇ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରେ।

3. Teaches Equality & Moral Values

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣର ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ—

• ଜାତିନାହିଁ

• ଧନ-ଦୂର୍ଦ୍ଦଶା ଭେଦନାହିଁ

• ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଚି—ସବୁଠି ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ

ଏହା ସମାଜକୁ ଜଣାଏ—
ମନେ ଭଲ, କାମେ ଭଲ, ଭାବେ ଭଲ—ଏହିଏ ନୈତିକତା।

4. Strengthens Family Bonding

ପରିବାର ସମେତ—

• ପୂଜା

• ଖାଦ୍ୟ ପାକ

• ସଜାଣା

• ଚିତା ଟାଣିବା

ଘରକୁ ଏକତା ଓ ପ୍ରେମର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧେ।

5. Promotes Cleanliness & Discipline

ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରାରେ—
“ଶୁଚିତ୍ୱ ମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ।”

ମାର୍ଗଶୀରରେ ଯଥାର୍ଥରେ—

• ସଫା ଘର

• ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ

• ସ୍ବସ୍ଥ ପରିବେଶ

ପରିବାରକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ଵସ୍ଥ ରଖେ।

6. Protects the Home Spiritually

ଦୀପ, ମନ୍ତ୍ର, ଚାଉଳ ପାଣିର ଚିତା—
ଏସବୁ ଘରରେ—

• ନଜର

• ଅସୁରକ୍ଷା

• ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି

କୁ ଦୂର କରେ।

Conclusion

ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ପରିବାରର ଭିତରେ ଗଢ଼ିଥିବା—
ଭକ୍ତି, ଶୁଚି, ସମାଜଶିଳତା ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ପର୍ବ।

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣର ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି—
ଶୁଚି ମନ, ଶୁଚି ଘର, ଶୁଚି କାର୍ଯ୍ୟ—
ଏହିଏ ସତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା।

ଅତେଯେ ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର କେବଳ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ—
ଏହା ଗୋଟେ ଜୀବନ ଶୈଳୀ,
ଗୋଟେ ନୈତିକ ପାଠ,
ଗୋଟେ ପରିବାରୀକ ସନ୍ଧି।

FAQs

1. ମାର୍ଗଶୀର ଗୁରୁବାର କାହିଁକି ପାଳିତ ହୁଏ?

ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କୃପା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ।

2. କେଉଁ ଘରେ ଦେବୀ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?

ଯେଉଁଘରେ ଶୁଚି, ଶାନ୍ତି, ପ୍ରେମ ଓ ନୈତିକତା ରହେ।

3. ଏହିଦିନ କେଉଁ ପିଠା ପକାଯାଏ?

ମଣ୍ଡା, ଆରିସା, କାକରା, ଚକୁଳି, ଧାନଲାଦୁ।